ვახტანგ ჭაბუკიანი – ქართული საბალეტო ხელოვნების რეფორმატორი
განსაკუთრებულია ვახტანგ ჭაბუკიანის დამსახურება ქართული საბალეტო ხელოვნების განვითარებასა და პოპულარიზაციაში. საბალეტო ხელოვნების რეფორმატორმა მამაკაცის ცეკვას თავისთავადი, განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა, შესძინა გმირული იერი. საბალეტო კლასიკასთან ქართული ხალხური ცეკვის შერწყმით ჭაბუკიანმა შექმნა ეროვნული კლასიკური ბალეტის თავისებური სახეობა. განსაკუთრებული წარმატება ხვდა წილად ვახტანგ ჭაბუკიანის მიერ შესრულებულ ოტელოს პარტიას, რომელიც მოქმედი ცეკვისა და პანტომიმის…
იოსებ რატილი – „უცხო კაცი“ ჩეხეთიდან
XIX საუკუნის მეორე ნახევარი ქართული კულტურის ისტორიაში განსაკუთრებული პერიოდია. წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობის კვალდაკვალ საფუძველი ეყრება ისეთ უმნიშვნელოვანეს პროექტებს როგორიცაა: ქართული გალობის ნოტირება, ტრადიციული მუსიკისა და სიტყვიერების შეკრება, კვლევა და პოპულარიზაცია. ეროვნული საგანძურის გულშემატკივრებში უცხოელებიც არიან, მათ შორისაა ჩეხი მუსიკოსი იოსებ რატილი.პრაღის კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ, იოსებ რატილი - როგორც საოპერო…
აკაკი შანიძე
26 თებერვალს გურიაში, საჯავახოში, ხევისწყლის პირად მდებარე სოფელ ნოღაში 1887 წელს აკაკი შანიძე დაიბადა.გიმნაზიადამთავრებული აკაკი შანიძე 1909 წელს გაემგზავრა პეტერბურგში და უნივერსიტეტის აღმოსავლურ ენათა ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. 1911 წელს სტუდენტი შანიძე ფაკულტეტმა მიავლინა ფშავსა და ხევსურეთში დიალექტოლოგიური მასალების შესაგროვებლად. აკაკი ესტუმრა ვაჟა-ფშაველას სოფელ ჩარგალში და გააცნო მისვლის მიზეზი: უნდა შეეკრიბა ფშაური…
დიმიტრი არაყიშვილი
დიმიტრი არაყიშვილი ქართული პროფესიული მუსიკის კლასიკოსი, კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი - ქართული ეთნომუსიკოლოგიური სკოლის ფუძემდებელია. მან პირველმა გაკვალა გზა ქართული სამუსიკო ფოლკლორის მოძიების, შეკრებისა და კვლევის საქმეში. განუზომელია მის მიერ საუკუნის წინ მოპოვებული ფოლკლორული მასალის მნიშვნელობა. დიმიტრი არაყიშვილმა როგორც ეთნომუსიკოლოგმა ქართული სამუსიკო ფოლკლორისტიკის ყველა მიმართულებასაც ჩაუყარა საფუძველი. ხელოვანის დაბადების დღესთან დაკავშირებით…
სტილური პოლიფონია
ქართული ენის ლექსიკურ სამყაროში გვხვდება მყარი სიტყვათშეთანხმება: ყალმის ოსტატი და ყალმით (იგივე კალმით) ნახატი. რა თქმა უნდა, პირველ რიგში, მხატვარი ემყარება ფერს, როგორც მასალას, და ამოდის ფერთა გამის მისტიკური არსიდან, მაგრამ ყალამ-კალამი (ზოგჯერ) იარაღია შემოქმედებითი პროცესის ხორცშესასხმელად და სახეების შესაქმნელად. რატომ გავამახვილეთ ყურადღება კალმით მხატვრობაზე? შეიძლება იმიტომ, რომ იოანე მინდიამ…
მრგვალი სკულპტურა – კამერული თეატრალურობიდან ინსტალაციური მონუმენტურობისაკენ
მარიამ (პაკო) შველიძე - არტისტი, 1995 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიიის ფერწერის ფაკულტეტის სტუდენტია, 1998-2001 წწ. სწავლობდა ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის ფაკულტეტზე, თუმცა ფერწერას არასოდეს გაჰყრია. სკულპტურის დარგში პაკო ორი ათეული წელია აქტიურად მოღვაწეობს და რამდენიმე ჯგუფურ გამოფენაშიც მიიღო მონაწილეობა. 2000 წელს შექმნა თავისი პირველი თიხის მრგვალი ფიგურა, ბიბლიურ პერსონაჟს…
გივი ფრანგიშვილი – სისადავის სიდიადე
ნაივური მხატვრობა საკმაოდ ცნობილია ხელოვნებაში. მასში მოიაზრება თვითნასწავლი მხატვრები (ზოგჯერ აკადემიური განათლებითაც) - ხალხის წიაღიდან გამოსული გულუბრყვილო ხელოვანები, რომლებიც განზრახ გამარტივებული, ძველს მიმსგავსებული, მიამიტური ფორმებით ცდილობდნენ ჩასწვდომოდნენ იმ გულუბრყვილობასა და სისუფთავეს, რასაც გაქრობა ემუქრებოდა. ამ მიმართულებამ ევროპაში XIX საუკუნეში იმძლავრა და დღემდე გრძელდება. აღარაფერს ვიტყვით ჩვენს გენიალურ ფიროსმანზე, რომელიც დიდი…
ალექსანდრე ყაზბეგი – ეთნოგრაფი, ხალხური სიტყვიერების ამაგდარი და შემკრები
20 იანვარი ალექსანდრე ყაზბეგის, ჩინებული მწერლისა და პუბლიცისტის, ხალხური სიტყვიერების დიდი ქომაგისა და გულშემატკივრის დაბადების დღეა. გარემო, სადაც მწერალი დაიბადა და იზრდებოდა, ნოყიერ ნიადაგს ქმნიდა შემოქმედებითი შთაგონებისთვის. მომავალ მწერალზე უაღრესად დიდი გავლენა მოუხდენია იმ ლექსებსა და ზღაპრებს, რასაც აღმზრდელი ნინო უყვებოდა. ალექსანდრე ყაზბეგის რამდენიმე თხზულება, მათ შორის, „ციკო“ და „ხევისბერი…
ქართული გალობის რაინდი – ექვთიმე აღმსარებელი (კერესელიძე)
ექვთიმე აღმსარებელი ქართულ საგალობლებს ჯერ კიდევ ერისკაცობაში გაეცნო, ილიას თანამებრძოლ მაქსიმე შარაძესთან ერთად, და „მოიწამლა ქართული გალობით“. თანამოსაგრეთა - მაქსიმე შარაძისა და ფილომინ ქორიძის გარდაცვალების შემდეგ, გასული საუკუნის 10-იან წლებში, ეს უზარმაზარი განძი - ქართულ საგალობელთა ნოტები - ექვთიმეს ხელთ აღმოჩნდა. ესტატე კერესელიძე გელათში ბერად აღიკვეცა და ბერმა ექვთიმემ თავს…
ეთერ და ლელა თათარაიძეების ვარსკვლავი
ორი გამორჩეული სახელი ქართულ სახელოვნებო სივრცეში დიდი ხანია დამკვიდრდა. თავიანთი განსაკუთრებულობისთვის და შემოქმედებითი გზის უღალატობისათვის ისინი მთელმა საქართველომ შეიყვარა - თბილისის საკონცერტო დარბაზში 14 აპრილს, 19:30 საათზე ლელა და ეთერ თათარაიძეების შემოქმედებითი საღამო გაიმართა და მათი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. განუზომელია დები თათარაიძეების დამსახურება ქართული კულტურის, ქართული ფოლკლორის წინაშე. ლელა თათარაიძემ -…